Nginx Kapsamlı Rehber (Comprehensive Nginx Guide)

Full-stack geliştiriciler için Nginx yapılandırma, reverse proxy ve performans rehberi.

Ne zaman Nginx kullanmalıyım?

✅ Kullan: Reverse proxy, SSL termination, static file serving, load balancing, rate limiting

⚠️ Opsiyonel: Basit geliştirme ortamında -- framework'un kendi sunucusu yeterli olabilir

❌ Yapma: Nginx'i application server olarak kullanma -- her dil için kendi app server'ini kullan

Alternatifler: Apache (mod_php, .htaccess), Caddy (otomatik SSL), Traefik (container-native)

Nginx Nedir? (What is Nginx?)

Nginx (okunuşu: "engine-x") yüksek performanslı bir HTTP sunucusu, reverse proxy ve load balancer'dır. C dilinde yazılmıştır ve event-driven (olay tabanlı) mimarisi sayesinde düşük bellek tüketimi ile binlerce eş zamanlı bağlantı yönetebilir.

Nginx vs Apache Karşılaştırma (Nginx vs Apache Comparison)

Özellik	Nginx	Apache
Mimari	Event-driven, async	Process/Thread-based
Performans (static)	Çok yüksek	İyi
Performans (concurrent)	Çok yüksek	Orta
Bellek kullanımı	Düşük	Yüksek
.htaccess desteği	Yok	Var
Modül sistemi	Derleme zamanı	Çalışma zamanı (dinamik)
Config syntaxı	Blok-tabanlı	XML-benzeri
Reverse proxy	Dahili, güçlü	mod_proxy ile
Yaygınlık (web)	1 numara	2 numara

Genel kural: Reverse proxy ve static serving için Nginx, .htaccess gerektiren legacy projeler için Apache tercih edilir. Modern projelerde Nginx varsayılan tercihtir.

Kurulum (Installation)

Ubuntu / Debian

# Paket listesini guncelle
sudo apt update

# Nginx kur
sudo apt install nginx -y

# Servisi baslat ve otomatik baslatmayi etkinlestir
sudo systemctl start nginx
sudo systemctl enable nginx

# Durumu kontrol et
sudo systemctl status nginx

# Versiyon kontrol
nginx -v

CentOS / RHEL

# EPEL deposunu ekle
sudo yum install epel-release -y

# Nginx kur
sudo yum install nginx -y

# Servisi baslat
sudo systemctl start nginx
sudo systemctl enable nginx

Docker ile Kurulum (Docker Installation)

# Basit kullanim
docker run -d --name nginx -p 80:80 nginx:alpine

# Volume ile (config ve static dosyalar)
docker run -d \
  --name nginx \
  -p 80:80 \
  -p 443:443 \
  -v ./nginx.conf:/etc/nginx/nginx.conf:ro \
  -v ./html:/usr/share/nginx/html:ro \
  -v ./certs:/etc/nginx/certs:ro \
  nginx:alpine

Docker Compose örneği:

# docker-compose.yml
version: "3.8"
services:
  nginx:
    image: nginx:alpine
    ports:
      - "80:80"
      - "443:443"
    volumes:
      - ./nginx.conf:/etc/nginx/nginx.conf:ro
      - ./sites:/etc/nginx/conf.d:ro
      - ./html:/usr/share/nginx/html:ro
      - ./certs:/etc/nginx/certs:ro
    restart: unless-stopped

Temel Komutlar (Basic Commands)

# Config test et (deployment oncesi mutlaka calistir)
sudo nginx -t

# Yapilandirmayi yeniden yukle (downtime olmadan)
sudo nginx -s reload

# Nginx'i durdur
sudo nginx -s stop

# Graceful shutdown (mevcut baglantilari tamamla)
sudo nginx -s quit

# Config dosyasinin yolunu goster
nginx -V 2>&1 | grep conf

Temel Yapılandırma (Basic Configuration)

Dosya Yapısı (File Structure)

/etc/nginx/
  nginx.conf              # Ana yapilandirma dosyasi
  conf.d/                 # Ek yapilandirma dosyalari (.conf)
  sites-available/        # Tum site tanimlari (Ubuntu/Debian)
  sites-enabled/          # Aktif siteler (symlink)
  snippets/               # Tekrar kullanilabilir config parcalari
  mime.types              # MIME turu tanimlari

nginx.conf Ana Dosyası (Main Configuration File)

# /etc/nginx/nginx.conf

user www-data;
worker_processes auto;           # CPU cekirdek sayisi kadar worker
pid /run/nginx.pid;
error_log /var/log/nginx/error.log warn;

events {
    worker_connections 1024;     # Her worker icin max baglanti
    multi_accept on;             # Birden fazla baglanti kabul et
}

http {
    include /etc/nginx/mime.types;
    default_type application/octet-stream;

    # Loglama formati
    log_format main '$remote_addr - $remote_user [$time_local] '
                    '"$request" $status $body_bytes_sent '
                    '"$http_referer" "$http_user_agent"';

    access_log /var/log/nginx/access.log main;

    # Performans ayarlari
    sendfile on;
    tcp_nopush on;
    tcp_nodelay on;
    keepalive_timeout 65;
    types_hash_max_size 2048;
    client_max_body_size 64m;

    # Gzip sikistirma
    gzip on;
    gzip_vary on;
    gzip_min_length 1024;
    gzip_types text/plain text/css application/json
               application/javascript text/xml application/xml
               application/xml+rss text/javascript
               image/svg+xml;

    # Site yapilandirmalarini dahil et
    include /etc/nginx/conf.d/*.conf;
    include /etc/nginx/sites-enabled/*;
}

Server Block (Sanal Sunucu / Virtual Host)

# /etc/nginx/sites-available/ornek.com
server {
    listen 80;
    listen [::]:80;
    server_name ornek.com www.ornek.com;

    root /var/www/ornek.com/public;
    index index.html index.htm;

    # Erisim ve hata loglari
    access_log /var/log/nginx/ornek.com.access.log;
    error_log /var/log/nginx/ornek.com.error.log;

    location / {
        try_files $uri $uri/ =404;
    }

    # Hata sayfalari
    error_page 404 /404.html;
    error_page 500 502 503 504 /50x.html;
}

# Siteyi etkinlestir
sudo ln -s /etc/nginx/sites-available/ornek.com /etc/nginx/sites-enabled/
sudo nginx -t && sudo nginx -s reload

Location Blokları (Location Blocks)

server {
    # Tam eslesme (exact match) -- en yuksek oncelik
    location = /favicon.ico {
        log_not_found off;
        access_log off;
    }

    # Prefix eslesme (oncelikli, regex'ten once)
    location ^~ /static/ {
        alias /var/www/static/;
        expires 30d;
    }

    # Regex eslesme (buyuk/kucuk harf duyarli)
    location ~ \.php$ {
        # PHP-FPM yapilandirmasi
    }

    # Regex eslesme (buyuk/kucuk harf duyarsiz)
    location ~* \.(jpg|jpeg|png|gif|ico|css|js)$ {
        expires 365d;
        add_header Cache-Control "public, immutable";
    }

    # Genel prefix eslesme
    location / {
        try_files $uri $uri/ /index.html;
    }

    # location oncelik sirasi:
    # 1. = (tam eslesme)
    # 2. ^~ (oncelikli prefix)
    # 3. ~ veya ~* (regex)
    # 4. / (genel prefix)
}

Reverse Proxy (Ters Vekil Sunucu)

Nginx'in en yaygın kullanımı, arka plandaki uygulama sunucularına istek yönlendirmektir.

Node.js (Express / Fastify / Next.js)

# /etc/nginx/sites-available/nodeapp.com
server {
    listen 80;
    server_name nodeapp.com;

    location / {
        proxy_pass http://127.0.0.1:3000;
        proxy_http_version 1.1;
        proxy_set_header Host $host;
        proxy_set_header X-Real-IP $remote_addr;
        proxy_set_header X-Forwarded-For $proxy_add_x_forwarded_for;
        proxy_set_header X-Forwarded-Proto $scheme;

        # Baglanti zaman asimlari
        proxy_connect_timeout 60s;
        proxy_send_timeout 60s;
        proxy_read_timeout 60s;
    }
}

Laravel (PHP-FPM)

# /etc/nginx/sites-available/laravel.com
server {
    listen 80;
    server_name laravel.com;

    root /var/www/laravel/public;
    index index.php index.html;

    # Laravel icin guzel URL'ler
    location / {
        try_files $uri $uri/ /index.php?$query_string;
    }

    # PHP-FPM'e yonlendir
    location ~ \.php$ {
        fastcgi_pass unix:/run/php/php8.3-fpm.sock;
        fastcgi_param SCRIPT_FILENAME $realpath_root$fastcgi_script_name;
        include fastcgi_params;

        fastcgi_connect_timeout 60s;
        fastcgi_send_timeout 120s;
        fastcgi_read_timeout 120s;

        # Buyuk dosya yukleme
        client_max_body_size 64m;
    }

    # Hassas dosyalari engelle
    location ~ /\.(?!well-known) {
        deny all;
    }

    location ~ \.(env|log|git) {
        deny all;
    }
}

Django (Gunicorn)

# /etc/nginx/sites-available/django.com
server {
    listen 80;
    server_name django.com;

    # Static dosyalar (collectstatic ciktisi)
    location /static/ {
        alias /var/www/django/staticfiles/;
        expires 30d;
        add_header Cache-Control "public";
    }

    # Media dosyalari (kullanici yuklemeleri)
    location /media/ {
        alias /var/www/django/media/;
        expires 7d;
    }

    # Gunicorn'a yonlendir
    location / {
        proxy_pass http://unix:/run/gunicorn/django.sock;
        proxy_set_header Host $host;
        proxy_set_header X-Real-IP $remote_addr;
        proxy_set_header X-Forwarded-For $proxy_add_x_forwarded_for;
        proxy_set_header X-Forwarded-Proto $scheme;
    }
}

ASP.NET (Kestrel)

# /etc/nginx/sites-available/dotnet.com
server {
    listen 80;
    server_name dotnet.com;

    location / {
        proxy_pass http://127.0.0.1:5000;
        proxy_http_version 1.1;
        proxy_set_header Host $host;
        proxy_set_header X-Real-IP $remote_addr;
        proxy_set_header X-Forwarded-For $proxy_add_x_forwarded_for;
        proxy_set_header X-Forwarded-Proto $scheme;

        # ASP.NET icin buyuk header destegi
        proxy_buffer_size 128k;
        proxy_buffers 4 256k;
        proxy_busy_buffers_size 256k;
    }
}

WebSocket Proxy (WebSocket Vekil)

# WebSocket destegi (ornegin Socket.io, SignalR)
map $http_upgrade $connection_upgrade {
    default upgrade;
    ''      close;
}

server {
    listen 80;
    server_name ws.ornek.com;

    # Normal HTTP istekleri
    location / {
        proxy_pass http://127.0.0.1:3000;
        proxy_set_header Host $host;
        proxy_set_header X-Real-IP $remote_addr;
        proxy_set_header X-Forwarded-For $proxy_add_x_forwarded_for;
    }

    # WebSocket endpoint
    location /ws {
        proxy_pass http://127.0.0.1:3000;
        proxy_http_version 1.1;
        proxy_set_header Upgrade $http_upgrade;
        proxy_set_header Connection $connection_upgrade;
        proxy_set_header Host $host;
        proxy_set_header X-Real-IP $remote_addr;

        # WebSocket baglantilari uzun sureli olabilir
        proxy_read_timeout 86400s;
        proxy_send_timeout 86400s;
    }
}

Çoklu Servis (Microservices)

server {
    listen 80;
    server_name api.ornek.com;

    # Kullanici servisi
    location /api/users {
        proxy_pass http://127.0.0.1:3001;
        proxy_set_header Host $host;
        proxy_set_header X-Real-IP $remote_addr;
    }

    # Siparis servisi
    location /api/orders {
        proxy_pass http://127.0.0.1:3002;
        proxy_set_header Host $host;
        proxy_set_header X-Real-IP $remote_addr;
    }

    # Bildirim servisi
    location /api/notifications {
        proxy_pass http://127.0.0.1:3003;
        proxy_set_header Host $host;
        proxy_set_header X-Real-IP $remote_addr;
    }
}

SSL / TLS (HTTPS - Secure Connection)

Let's Encrypt + Certbot (Free SSL Certificates)

# Certbot kur (Ubuntu)
sudo apt install certbot python3-certbot-nginx -y

# Sertifika al ve Nginx'i otomatik yapilandir
sudo certbot --nginx -d ornek.com -d www.ornek.com

# Sadece sertifika al (manuel yapilandirma icin)
sudo certbot certonly --webroot -w /var/www/ornek.com/public \
  -d ornek.com -d www.ornek.com

# Otomatik yenilemeyi test et
sudo certbot renew --dry-run

Certbot otomatik olarak cron/systemd timer ekler. Manuel kontrol:

# Yenileme zamanlayicisi
sudo systemctl status certbot.timer

# Manuel yenileme
sudo certbot renew

SSL Server Block Örneği (SSL Server Block Example)

# HTTP -> HTTPS yonlendirme
server {
    listen 80;
    listen [::]:80;
    server_name ornek.com www.ornek.com;
    return 301 https://$server_name$request_uri;
}

# HTTPS server block
server {
    listen 443 ssl http2;
    listen [::]:443 ssl http2;
    server_name ornek.com www.ornek.com;

    # SSL sertifikalari
    ssl_certificate /etc/letsencrypt/live/ornek.com/fullchain.pem;
    ssl_certificate_key /etc/letsencrypt/live/ornek.com/privkey.pem;

    # SSL ayarlari (guvenli varsayilanlar)
    ssl_protocols TLSv1.2 TLSv1.3;
    ssl_ciphers ECDHE-ECDSA-AES128-GCM-SHA256:ECDHE-RSA-AES128-GCM-SHA256:ECDHE-ECDSA-AES256-GCM-SHA384:ECDHE-RSA-AES256-GCM-SHA384;
    ssl_prefer_server_ciphers off;

    # SSL oturum onbellegi
    ssl_session_cache shared:SSL:10m;
    ssl_session_timeout 10m;
    ssl_session_tickets off;

    # OCSP Stapling
    ssl_stapling on;
    ssl_stapling_verify on;
    resolver 8.8.8.8 8.8.4.4 valid=300s;
    resolver_timeout 5s;

    # HSTS (ilk etkinlestirmede max-age'i dusuk tut, sorun yoksa artir)
    add_header Strict-Transport-Security "max-age=63072000; includeSubDomains; preload" always;

    root /var/www/ornek.com/public;
    index index.html;

    location / {
        try_files $uri $uri/ =404;
    }
}

SSL Snippet (Tekrar Kullanılabilir / Reusable SSL Configuration)

# /etc/nginx/snippets/ssl-params.conf
ssl_protocols TLSv1.2 TLSv1.3;
ssl_ciphers ECDHE-ECDSA-AES128-GCM-SHA256:ECDHE-RSA-AES128-GCM-SHA256:ECDHE-ECDSA-AES256-GCM-SHA384:ECDHE-RSA-AES256-GCM-SHA384;
ssl_prefer_server_ciphers off;
ssl_session_cache shared:SSL:10m;
ssl_session_timeout 10m;
ssl_session_tickets off;
ssl_stapling on;
ssl_stapling_verify on;

# Kullanim
server {
    listen 443 ssl http2;
    ssl_certificate /etc/letsencrypt/live/ornek.com/fullchain.pem;
    ssl_certificate_key /etc/letsencrypt/live/ornek.com/privkey.pem;
    include snippets/ssl-params.conf;
    # ...
}

Performans (Performance)

Load Balancing (Yük Dengeleme)

# Upstream tanimlama
upstream backend_servers {
    # Round-robin (varsayilan) -- istekleri sirayla dagitir
    server 127.0.0.1:3001;
    server 127.0.0.1:3002;
    server 127.0.0.1:3003;
}

# Agirlikli dagitim (weighted)
upstream backend_weighted {
    server 127.0.0.1:3001 weight=3;   # Isteklerin %60'i
    server 127.0.0.1:3002 weight=1;   # Isteklerin %20'si
    server 127.0.0.1:3003 weight=1;   # Isteklerin %20'si
}

# En az baglanti (least connections)
upstream backend_least {
    least_conn;
    server 127.0.0.1:3001;
    server 127.0.0.1:3002;
    server 127.0.0.1:3003;
}

# IP Hash (ayni IP her zaman ayni sunucuya gider -- oturum tutarliligi)
upstream backend_sticky {
    ip_hash;
    server 127.0.0.1:3001;
    server 127.0.0.1:3002;
    server 127.0.0.1:3003;
}

# Yedek sunucu ve saglik kontrolu
upstream backend_ha {
    server 127.0.0.1:3001;
    server 127.0.0.1:3002;
    server 127.0.0.1:3003 backup;          # Sadece digerleri cokerse
    server 127.0.0.1:3004 down;            # Gecici devre disi

    # Basarisiz denemelerden sonra sunucuyu devre disi birak
    # 3 hata sonrasi 30 saniye bekle
}

server {
    listen 80;
    server_name ornek.com;

    location / {
        proxy_pass http://backend_servers;
        proxy_set_header Host $host;
        proxy_set_header X-Real-IP $remote_addr;

        # Basarisiz sunucuyu atla
        proxy_next_upstream error timeout http_502 http_503;
        proxy_next_upstream_timeout 10s;
        proxy_next_upstream_tries 3;
    }
}

Static Dosya Önbellekleme (Static File Caching)

# Static dosyalar icin cache header'lari
location ~* \.(jpg|jpeg|png|gif|ico|webp|avif)$ {
    expires 365d;
    add_header Cache-Control "public, immutable";
    access_log off;
}

location ~* \.(css|js)$ {
    expires 30d;
    add_header Cache-Control "public";
    access_log off;
}

location ~* \.(woff|woff2|ttf|otf|eot)$ {
    expires 365d;
    add_header Cache-Control "public, immutable";
    add_header Access-Control-Allow-Origin "*";
    access_log off;
}

location ~* \.(pdf|doc|docx)$ {
    expires 7d;
    add_header Cache-Control "public";
}

Gzip Sıkıştırma (Gzip Compression)

# nginx.conf icinde http blogu altina
gzip on;
gzip_vary on;
gzip_proxied any;
gzip_comp_level 5;              # 1-9 arasi, 5 iyi denge
gzip_min_length 1024;           # 1KB'den kucuk dosyalari sikistirma
gzip_types
    text/plain
    text/css
    text/javascript
    application/json
    application/javascript
    application/xml
    application/xml+rss
    image/svg+xml
    font/woff2;

Brotli Sıkıştırma (Brotli Compression)

Brotli, gzip'ten daha iyi sıkıştırma oranı sağlar. Nginx'e modül olarak eklenir:

# Ubuntu icin brotli modulu
sudo apt install libnginx-mod-brotli -y

# Brotli yapilandirmasi
brotli on;
brotli_comp_level 6;            # 0-11 arasi
brotli_types
    text/plain
    text/css
    text/javascript
    application/json
    application/javascript
    application/xml
    image/svg+xml
    font/woff2;

Proxy Önbelleği (Proxy Cache)

# Proxy cache tanimlama (http blogu icinde)
proxy_cache_path /var/cache/nginx levels=1:2
    keys_zone=app_cache:10m
    max_size=1g
    inactive=60m
    use_temp_path=off;

server {
    location / {
        proxy_pass http://backend_servers;
        proxy_cache app_cache;
        proxy_cache_valid 200 10m;          # 200 OK icin 10 dk
        proxy_cache_valid 404 1m;           # 404 icin 1 dk
        proxy_cache_use_stale error timeout updating
                              http_500 http_502 http_503;

        # Cache durumunu header olarak ekle (debug icin)
        add_header X-Cache-Status $upstream_cache_status;
    }

    # Cache'i atla (ornegin admin paneli)
    location /admin {
        proxy_pass http://backend_servers;
        proxy_cache off;
    }
}

Güvenlik (Security)

Rate Limiting (İstek Hız Sınırlama)

# Rate limit tanimlama (http blogu icinde)
# Ayni IP'den saniyede 10 istek
limit_req_zone $binary_remote_addr zone=genel:10m rate=10r/s;

# Login sayfasi icin daha siki limit
limit_req_zone $binary_remote_addr zone=login:10m rate=1r/s;

# API icin limit
limit_req_zone $binary_remote_addr zone=api:10m rate=30r/s;

server {
    # Genel rate limit (burst ile ani yuk tolere et)
    location / {
        limit_req zone=genel burst=20 nodelay;
        limit_req_status 429;
        proxy_pass http://backend_servers;
    }

    # Login icin siki limit
    location /api/login {
        limit_req zone=login burst=5;
        limit_req_status 429;
        proxy_pass http://backend_servers;
    }

    # API icin orta seviye limit
    location /api/ {
        limit_req zone=api burst=50 nodelay;
        limit_req_status 429;
        proxy_pass http://backend_servers;
    }
}

Güvenlik Header'ları (Security Headers)

# /etc/nginx/snippets/security-headers.conf

# XSS korumasini etkinlestir
add_header X-Content-Type-Options "nosniff" always;

# Clickjacking korumasini etkinlestir
add_header X-Frame-Options "SAMEORIGIN" always;

# XSS filtre
add_header X-XSS-Protection "1; mode=block" always;

# Referer politikasi
add_header Referrer-Policy "strict-origin-when-cross-origin" always;

# Content Security Policy (projenize gore duzenleyin)
add_header Content-Security-Policy "default-src 'self'; script-src 'self' 'unsafe-inline'; style-src 'self' 'unsafe-inline'; img-src 'self' data: https:; font-src 'self' https://fonts.gstatic.com" always;

# Izin politikasi
add_header Permissions-Policy "camera=(), microphone=(), geolocation=()" always;

# Server block icinde kullanim
server {
    include snippets/security-headers.conf;
    # ...
}

IP Whitelist / Blacklist (IP İzin / Engel Listesi)

# Belirli IP'lere erisim izni (whitelist)
location /admin {
    allow 192.168.1.0/24;       # Yerel ag
    allow 10.0.0.50;            # Belirli IP
    deny all;                   # Geri kalan herkes engellenir

    proxy_pass http://backend_servers;
}

# Belirli IP'leri engelle (blacklist)
location / {
    deny 203.0.113.0/24;        # Bu araligi engelle
    deny 198.51.100.5;          # Bu IP'yi engelle
    allow all;                  # Geri kalan herkese izin ver

    proxy_pass http://backend_servers;
}

# Geo-bazli erisim kontrolu (GeoIP modulu gerekir)
# geoip_country /usr/share/GeoIP/GeoIP.dat;
# if ($geoip_country_code = "XX") { return 403; }

Hassas Dosyaları Engelleme (Block Sensitive Files)

# Gizli dosyalar (.env, .git, .htaccess vb.)
location ~ /\. {
    deny all;
    access_log off;
    log_not_found off;
}

# Yedek ve yapilandirma dosyalari
location ~* \.(bak|config|sql|fla|psd|ini|log|sh|inc|swp|dist)$ {
    deny all;
}

# Source map dosyalarini production'da engelle
location ~* \.map$ {
    deny all;
}

DDoS Korumaları (DDoS Protection)

# Baglanti limiti (http blogu icinde)
limit_conn_zone $binary_remote_addr zone=addr:10m;

server {
    # IP basina max 100 es zamanli baglanti
    limit_conn addr 100;

    # Istemci govde boyutunu sinirla
    client_max_body_size 10m;

    # Yavas istemcileri kes
    client_body_timeout 10s;
    client_header_timeout 10s;
    send_timeout 10s;

    # Buffer boyutlarini sinirla (buffer overflow onlemi)
    client_body_buffer_size 1k;
    client_header_buffer_size 1k;
    large_client_header_buffers 2 1k;

    # Sunucu versiyonunu gizle
    server_tokens off;
}

Loglama (Logging)

Log Formatları (Log Formats)

# Standart format
log_format main '$remote_addr - $remote_user [$time_local] '
                '"$request" $status $body_bytes_sent '
                '"$http_referer" "$http_user_agent"';

# JSON format (log toplama araclari icin -- ELK, Loki vb.)
log_format json_log escape=json
    '{'
        '"time":"$time_iso8601",'
        '"remote_addr":"$remote_addr",'
        '"request":"$request",'
        '"status":$status,'
        '"body_bytes_sent":$body_bytes_sent,'
        '"request_time":$request_time,'
        '"upstream_response_time":"$upstream_response_time",'
        '"http_referer":"$http_referer",'
        '"http_user_agent":"$http_user_agent"'
    '}';

# Performans analizi icin
log_format performance '$remote_addr - [$time_local] '
                       '"$request" $status '
                       'rt=$request_time '
                       'urt=$upstream_response_time '
                       'cs=$upstream_cache_status';

Log Yönetimi (Log Management)

server {
    # Site bazli log
    access_log /var/log/nginx/ornek.com.access.log main;
    error_log /var/log/nginx/ornek.com.error.log warn;

    # Static dosyalar icin loglama kapat (disk I/O azalt)
    location ~* \.(jpg|jpeg|png|gif|ico|css|js|woff2)$ {
        access_log off;
    }

    # Saglik kontrolu icin loglama kapat
    location = /health {
        access_log off;
        return 200 "OK";
    }
}

# Log rotasyonu (/etc/logrotate.d/nginx)
# Varsayilan olarak kurulur, ozellestirilabilir:

# Canli log izleme
tail -f /var/log/nginx/access.log

# Hata loglarini izle
tail -f /var/log/nginx/error.log

# En cok istek yapan IP'ler
awk '{print $1}' /var/log/nginx/access.log | sort | uniq -c | sort -rn | head -20

# En cok 404 alan URL'ler
awk '$9 == 404 {print $7}' /var/log/nginx/access.log | sort | uniq -c | sort -rn | head -20

# Yavas istekler (request_time performance log'undan)
awk -F'rt=' '$2+0 > 1.0 {print}' /var/log/nginx/performance.log

Pratik İpuçları (Practical Tips)

Yapılandırma Kontrol Listesi (Configuration Checklist)

Yeni bir site yapılandırırken aşağıdaki adımları takip edin:

1. nginx -t ile config'i her değişiklikten sonra test edin
2. HTTP'den HTTPS'e yönlendirme ekleyin
3. server_tokens off ile Nginx versiyonunu gizleyin
4. Güvenlik header'larını ekleyin
5. Rate limiting yapılandırın
6. Gzip/Brotli sıkıştırma etkinleştirin
7. Static dosyalar için cache header'ları ayarlayın
8. Log rotasyonunu kontrol edin
9. SSL Labs testi yapın: https://www.ssllabs.com/ssltest/

SPA (Single Page Application) Yapılandırması (SPA Configuration)

server {
    listen 80;
    server_name spa.ornek.com;
    root /var/www/spa/dist;

    # Tum rotalari index.html'e yonlendir (client-side routing)
    location / {
        try_files $uri $uri/ /index.html;
    }

    # API isteklerini backend'e yonlendir
    location /api/ {
        proxy_pass http://127.0.0.1:3000;
        proxy_set_header Host $host;
        proxy_set_header X-Real-IP $remote_addr;
    }

    # Hashed asset'ler icin uzun cache
    location ~* \.[a-f0-9]{8,}\.(js|css)$ {
        expires 1y;
        add_header Cache-Control "public, immutable";
    }

    # index.html cache'lenmemeli (her zaman guncel versiyon)
    location = /index.html {
        add_header Cache-Control "no-cache, no-store, must-revalidate";
    }
}

Yaygın Hatalar ve Çözümleri (Common Errors & Solutions)

Hata	Neden	Çözüm
502 Bad Gateway	Backend sunucu cevap vermiyor	Backend servisinin çalıştığını kontrol et
504 Gateway Timeout	Backend çok yavaş	proxy_read_timeout değerini artır
413 Entity Too Large	Dosya boyutu limiti	client_max_body_size değerini artır
403 Forbidden	Dosya izin hatası	chown www-data:www-data ve izinleri kontrol et
Config test failed	Söz dizimi hatası	nginx -t çıktısında belirtilen satırı kontrol et

Faydalı Değişkenler (Useful Variables)

# Sik kullanilan Nginx degiskenleri
# $host              -- Istek host header'i
# $remote_addr       -- Istemci IP adresi
# $request_uri       -- Tam istek URI'si (query string dahil)
# $uri               -- Normalize edilmis URI
# $args              -- Query string parametreleri
# $scheme            -- http veya https
# $request_method    -- GET, POST, PUT, DELETE vb.
# $server_name       -- Server name directive degeri
# $content_type      -- Content-Type header'i
# $http_HEADER       -- Herhangi bir istek header'i (- yerine _ kullan)

Debugging (Hata Ayıklama)

# Detayli config test
nginx -T                        # Tum yapilandirmayi goster

# Debug seviyesinde hata logu
error_log /var/log/nginx/error.log debug;

# Belirli bir IP icin debug (uretimde kullanisli)
events {
    debug_connection 192.168.1.100;
}

# Aktif baglanti sayisini goster
location /nginx_status {
    stub_status on;
    allow 127.0.0.1;
    deny all;
}

---

İlgili Rehberler (Related Guides)

DevOps & Tools (DevOps ve Araçlar)

• DevOps Genel Bakış
• Git Notları
• Docker Rehberi
• Kubernetes
• Linux CLI
• Deployment & Hosting
• Ubuntu Rehberi
• VS Code Rehberi
• Regex Rehberi

Diğer Kategoriler (Other Categories)

• Backend Genel Bakış
• Frontend Genel Bakış
• Veritabanı Genel Bakış
• Teknoloji Genel Bakış